“Je bent overal, in de ruimte die je inneemt.” Overal, maar alleen in de ruimte die je wenst in te nemen… Wat laat je van jezelf zien en horen, wanneer en hoe? Met het innemen van de ruimte denk ik binnen de kunsten meteen aan dansers en performance artiesten. Hoe groot en klein worden de bewegingen gemaakt. Welke ruimte nemen ze in? Welke gebaren en gevoelens reiken hoe ver?

Nu ik dit zo schrijf moet ik denken aan het werk van Marina Abramović en Ulay. Hun werk speelt zich af in binnen en buitenruimtes, zoeken op zo’n manier de grenzen op dat ze ons als toeschouwers raken, zowel fysiek als mentaal. Het zijn de grenzen van pijn en ongemak. Als ik een werk moet kiezen van Abramović bij deze woorden: “Je bent overal, in de ruimte die je inneemt.” dan ga ik voor de performance The Artist is Present (2010). Een werk dat contrasteert met de fysieke, soms gewelddadige acties in eerder werk. Fysiek aanwezig in een knalrode jurk. Stil en met gebogen hoofd zit ze aan een tafel, daar tegenover een lege stoel. Als de lege stoel wordt ingenomen door iemand uit het publiek om Marina in de ogen te kunnen kijken, kijkt ze op. Geen woorden, geen aanraking, alleen een blik. De stilte, de bewegingloosheid wordt een fysieke ervaring. Deze performance was drie maanden lang te zien in het MOMA in New York. Alleen Ulay (voormalige werk- en levenspartner) heeft haar onverstoorde houding kunnen breken, je ziet de emotie tussen hun in hangen. De ogenschijnlijke lege ruimte tussen Marina en de ander die elkaar aankijken, gevoelens en gedachten blijven binnen en wordt alleen bij Ulay geuit met een enkele aanraking. In haar stilte en bewegingloosheid was Marina hier groots en zeer aanwezig.

Het Nederlandse gezelschap De Dansers daarentegen maken opzwepende dansconcerten. Onder leiding van choreograaf Josephine van Rheenen en componist Guy Corneille maken ze verhalen over bevrijding en overgave. Voelen dat je leeft, daar draait het bij hun om. De ruimte die zij innemen met hun dans en muziek is als een exploderende en imploderende vorm, het geeft en neemt, het duwt en trekt en is pure energie. Een heel andere ervaring dus.

Kijk voor meer informatie en inspiratie op:

Marina Abramović e Ulay - MoMA 2010: https://www.youtube.com/watch?v=OS0Tg0IjCp4 Marina Abramovi The Artist is Present Trailer (2012) Documentary HD: https://www.youtube.com/watch?v=YcmcEZxdlv4 Body of Art: meet performance artist Marina Abramovic: https://www.youtube.com/watch?v=IhbiVceuR0o Hold me uit de voorstelling SHAKE SHAKE SHAKE© De Dansers: https://www.youtube.com/watch?v=i1WdHZ8_9W0

Kunstwerk: The Artist Is Present (performance 2010) van Marina Abramović