De tekst “Ik ging op als een konijn in de koplampen. Maar als die eerste lach op je af komt gestormd, dan is dat pure heroïne.” en het beeld van De Schreeuw lijkt misschien niet voor de hand liggend.

Mijn associatie is gebaseerd op de ‘storm’ die op je af komt in geluidsgolven, zoals een bulderende lach of een schreeuw. Edvard Munch maakte deze golven in het schilderij De Schreeuw als het ware zichtbaar in de golvende lijnen van de hele lucht. De manier van schilderen versterkt hierdoor de titel. Ik heb in het werk altijd een schreeuwend figuur gezien, die met zijn schreeuwen de lucht doen bewegen. Maar als ik het goed begrijp is het de omgeving die schreeuwt, waarbij de figuur op de brug van ontsteltenis zijn oren dichthoudt. En als je goed kijkt, zie je de angst op het gezicht. Het schilderij zou gebaseerd zijn op de volgende traumatische ervaring. Staand op een brug en kijkend naar de ondergaande zon voelde en hoorde Munch het landschap schreeuwen. Hij maakte dit werk na een pijnlijke liefdes affaire, dus misschien kunnen we de schreeuw ook als een reflectie zien van zijn pijn en verdriet. In die tijd zou ook een goede vriend-collega zelfmoord plegen…

Als ikzelf naar dit werk kijk zie ik wanhoop en onmacht. Ik denk dat de kleuren hiervoor het meest verantwoordelijk zijn. Een schreeuw van bevrijding, een kreet van puur geluk ziet er wat mij betreft anders uit: een explosie in heldere kleuren. Misschien net zo overdonderend, maar zo’n beeld laat wel een ander gevoel achter. Alex Ploeg vergelijkt zo’n gevoel met een shot heroïne, wat ik niet kan onderschrijven uit eigen ervaring, maar ik kan mij er wel iets bij voorstellen. Een gevoel wat je vaker wilt ervaren, waar je aan verslaafd kunt raken.

Al schrijvende begint de combinatie van het citaat van Alex Ploeg en het schilderij De schreeuw voor mij steeds logischer te worden. De lach die Alex zo in extase kan brengen hoort hij voorlopig niet meer door het sluiten van de theaters. En steeds meer hoor je De Schreeuw van onmacht als een golf door de culturele sector gaan, wereldwijd. Bij het internationale bestuur van ICOM-CECA komen steeds meer schrijnende berichten binnen. Deze situatie raakt mij ook persoonlijk als zelfstandige in de culturele sector. Ik heb dit project in gang gezet om het twintigjarige bestaan van mijn bedrijf te vieren, niet als een schreeuw om aandacht. Maar het wordt wel steeds moeilijker.

Dus pas ik zo goed en zo kwaad de vier deugden van de stoïcijnen toe: moed houden, gedisciplineerd blijven, rechtvaardigheid koesteren en wijsheid tonen. Met andere woorden ik probeer mij te concentreren op de dingen die ik (nog) wel kan doen en waar ikzelf invloed op uit kan oefenen. Op naar betere tijden!